Việc nắm vững cách tính vật liệu xây nhà giúp gia chủ chủ động kiểm soát ngân sách, ngăn chặn rủi ro đội vốn từ 15% đến 30% và tránh tình trạng thừa thiếu vật tư gây gián đoạn thi công. Bài viết dưới đây cung cấp bảng định mức tiêu chuẩn cùng công thức bóc tách khối lượng gạch, cát, đá, xi măng, sắt thép theo m2 và m3 sát thực tế nhất.
Bảng định mức vật liệu xây dựng nhà tiêu chuẩn
Để tính nhanh khối lượng vật liệu xây dựng nhà, gia chủ cần căn cứ vào định mức cấp phối vật tư trên từng đơn vị diện tích hoặc thể tích cấu kiện. Tham khảo bảng tra cứu nhanh các hạng mục phần thô phổ biến nhất tại công trường Việt Nam.
Hạng mục thi công | Đơn vị tính | Gạch xây (Viên) | Xi măng (Kg) | Cát xây/trát (m3) | Cát bê tông (m3) | Đá dăm 1×2 (m3) |
| Xây tường 10 | 1m2 | 55 – 68 | 12 – 15 | 0,02 – 0,05 | — | — |
| Xây tường 20 | 1m2 | 110 – 135 | 25 – 30 | 0,04 – 0,10 | — | — |
| Trát tường dày 1,5cm (Mác 75) | 1m2 | — | 4,5 – 6,0 | 0,017 – 0,02 | — | — |
| Đổ bê tông Mác 200 | 1m3 | — | 280 – 350 | — | 0,48 – 0,50 | 0,88 – 0,90 |
| Đổ bê tông Mác 250 | 1m3 | — | 320 – 415 | — | 0,45 – 0,47 | 0,86 – 0,88 |
Số liệu trong bảng có biên độ dao động do phụ thuộc vào kích thước gạch từng vùng miền, độ dày mạch vữa và loại xi măng sử dụng. Gia chủ chỉ cần đo tổng diện tích tường hoặc thể tích bê tông của ngôi nhà, sau đó nhân trực tiếp với các định mức trên để có con số dự toán ban đầu.
Cách tính diện tích xây dựng để bóc tách vật tư
Trước khi áp dụng công thức tính số lượng từng loại nguyên vật liệu, bạn bắt buộc phải xác định chính xác diện tích sàn, diện tích tường xây và thể tích bê tông.
Công thức tính diện tích sàn xây dựng chuẩn
Tổng diện tích sàn xây dựng là cơ sở để nhẩm tính khối lượng sắt thép và dự trù ngân sách tổng thể. Công thức chung được tính bằng tổng diện tích các tầng cộng với diện tích phần móng và mái quy đổi theo hệ số kỹ thuật:
- Phần móng: Móng đơn tính 30% – 40% diện tích tầng trệt, móng băng tính 50% – 70%, móng bè hoặc móng cọc tính từ 40% – 50% diện tích tầng trệt.
- Phần sàn các tầng: Tính 100% diện tích xây dựng thực tế, bao gồm cả ban công, lô gia và giếng trời có sàn.
- Phần mái: Mái tôn tính 30% diện tích sàn; mái bằng bê tông cốt thép tính 50%; mái ngói kèo sắt tính 70% và mái bê tông dán ngói tính 100% diện tích mặt nghiêng.
Cách tính diện tích tường xây thực tế
Khác với cách tính diện tích sàn, diện tích tường dùng để mua gạch và cát xi măng phải là diện tích đặc thực tế (đã trừ đi các khoảng trống). Bạn thực hiện theo công thức 3 bước sau:
Diện tích tường thực tế = (Tổng chu vi tường) x Chiều cao tường – Diện tích cửa, ô thoáng
Khi đo đạc từ bản vẽ thiết kế, bạn cần tách riêng diện tích tường bao và tường ngăn phòng. Hai loại tường này có độ dày gấp đôi nhau nên lượng gạch và vữa tiêu thụ sẽ khác biệt hoàn toàn.
Cách tính số lượng vật liệu khi xây nhà chi tiết
Cách tính số lượng vật liệu khi xây nhà chính xác nhất là bóc tách riêng rẽ 4 nhóm vật tư cốt lõi của phần thô: gạch xây, hỗn hợp bê tông, vữa xây trát và sắt thép kết cấu. Dưới đây là công thức và định mức chi tiết cho từng nhóm.
Cách tính gạch xây tường 10 và tường 20
1m2 tường dùng bao nhiêu gạch phụ thuộc trực tiếp vào kích thước viên gạch địa phương và độ dày mạch vữa. Tại Việt Nam, định mức gạch được chia thành hai khu vực rõ rệt:
| Loại tường xây | Miền Bắc (Gạch chỉ 6×10,5x22cm) | Miền Nam (Gạch ống 8x8x18cm) | Lượng vữa xây trung bình (m3/m2) |
| Tường 10 | 65 – 68 viên/m2 | 55 viên/m2 | 0,02 – 0,03 m3 |
| Tường 20 | 130 – 135 viên/m2 | 110 viên/m2 | 0,05 – 0,07 m3 |
Bảng dữ liệu cho thấy cùng một diện tích xây dựng, các công trình tại miền Bắc sẽ tiêu tốn số lượng viên gạch nhiều hơn khoảng 18% – 20% so với miền Nam do tiết diện viên gạch chỉ nhỏ hơn gạch ống. Ngoài ra, khi xây tường 20, người thợ thường khóa mạch bằng hàng gạch quay ngang nên lượng vữa lấp đầy khe hở sẽ tăng gấp hơn 2 lần so với tường 10.
Cách tính cát, đá, xi măng đổ bê tông
Bê tông dùng cho móng, cột, dầm và sàn nhà dân dụng thường sử dụng Mác 200 (M200) hoặc Mác 250 (M250). Trước tiên, bạn tính tổng thể tích bê tông theo công thức hình học:
V = Dài x Rộng x Cao (hoặc độ dày sàn), sau đó nhân với định mức cấp phối cho 1m3 bê tông dưới đây:
| Mác bê tông | Xi măng PCB40 (Kg) | Quy đổi bao xi măng (50kg/bao) | Cát vàng hạt trung (m3) | Đá dăm 1×2 (m3) | Nước sạch (Lít) |
| Bê tông Mác 150 | 250 kg | 5,0 bao | 0,50 m3 | 0,90 m3 | 185 lít |
| Bê tông Mác 200 | 288 – 300 kg | ~ 6,0 bao | 0,50 m3 | 0,89 m3 | 185 lít |
| Bê tông Mác 250 | 330 – 350 kg | ~ 7,0 bao | 0,47 m3 | 0,87 m3 | 185 lít |
Từ bảng cấp phối trên, gia chủ có thể áp dụng mẹo quy đổi ra thùng sơn 18 lít để dễ giám sát thợ trộn bê tông thủ công tại công trường. Cụ thể, với bê tông Mác 200, cứ 1 bao xi măng (50kg) sẽ trộn cùng 4 thùng cát vàng và 7 thùng đá 1×2; với bê tông Mác 250, tỷ lệ chuẩn là 1 bao xi măng + 3,5 thùng cát vàng + 6 thùng đá 1×2.
Cách tính cát và xi măng xây trát tường
Khác với bê tông dùng cát hạt to, vữa xây và vữa trát sử dụng cát hạt mịn đến trung bình và pha theo Mác vữa M50, M75 hoặc M100. Định mức vật tư cho 1m3 vữa được xác định như sau:
- Vữa Mác 75 (Phổ biến nhất để xây và trát tường trong nhà): 1m3 vữa cần 240kg xi măng ~ khoảng 4,8 bao, trộn với 1,13m3 cát mịn.
- Vữa Mác 100: 1m3 vữa cần 300kg xi măng ~ 6 bao, trộn với 1,10m3 cát mịn.
Để quy đổi nhanh theo diện tích mặt tường khi trát, mỗi 1m2 trát tường một mặt sẽ tiêu tốn khoảng 0,017 – 0,02 m3 cát và 4,5 – 6kg xi măng. Nếu bức tường cần trát cả hai mặt trong và ngoài, bạn chỉ cần nhân đôi định mức này lên.
Cách tính sắt thép xây nhà theo m2 sàn
Nếu chưa có bản vẽ kết cấu chi tiết để thống kê từng thanh thép, bạn có thể áp dụng cách tính chi tiết vật liệu xây nhà đối với sắt thép dựa trên định mức trọng lượng trung bình trên mỗi m2 sàn xây dựng:
| Hạng mục kết cấu | Điều kiện áp dụng | Định mức sắt thép (kg/m2 sàn) |
| Móng đơn | Nhà cấp 4, nhà 1 – 2 tầng trên nền đất cứng | 10 – 15 kg/m2 |
| Móng băng | Nhà phố từ 2 – 4 tầng phổ biến | 20 – 35 kg/m2 |
| Móng bè/Đài móng cọc | Nhà cao tầng hoặc nền đất yếu | 35 – 45 kg/m2 |
| Khung thân nhà: Cột, Dầm, Sàn | Tính trung bình cho 1 tầng lầu | 30 – 40 kg/m2 |
Tổng hợp lại, một ngôi nhà phố hoặc nhà dân dụng kiên cố thông thường sẽ tiêu thụ tổng cộng từ 55kg đến 75kg sắt thép trên 1m² sàn xây dựng (đã tính gộp cả móng và thân). Những ngôi nhà có bước cột nhịp trên 5m hoặc thiết kế lệch tầng sẽ cần lượng thép cao hơn khoảng 10% – 15% so với mặt bằng chung.
Tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu khi xây nhà
Trong cách tính nguyên vật liệu khi xây nhà, số lượng tính theo công thức toán học luôn thấp hơn lượng vật tư thực tế cần mua do hao hụt trong quá trình vận chuyển, bốc xếp và thi công. Do đó, bạn cần áp dụng công thức cộng hệ số hao hụt sau đây trước khi đặt hàng với đại lý:
Khối lượng đặt mua = Khối lượng tính theo định mức x (1 + Tỷ lệ hao hụt %)
| Loại nguyên vật liệu | Tỷ lệ hao hụt xây mới | Tỷ lệ hao hụt sửa chữa, ngõ nhỏ |
| Gạch đất nung | 3% – 5% | 5% – 8% |
| Cát xây dựng | 8% – 10% | 12% – 15% |
| Đá dăm bê tông | 3% – 5% | 5% – 7% |
| Xi măng | 1% – 2% | 2% – 3% |
| Sắt thép | 2% – 3% | 3% – 5% |
Bảng số liệu chỉ rõ cát xây dựng là vật liệu có độ hao hụt cao nhất, đặc biệt khi công trình nằm trong ngõ hẻm nhỏ phải trung chuyển nhiều lần bằng xe ba gác hoặc xe rùa. Việc dự trù sẵn khoản hao hụt này giúp gia chủ không bị hụt vật tư giữa chừng khi đang đổ bê tông hoặc xây cuốn chiếu.
Ví dụ cách tính toán vật liệu xây dựng nhà 100m2
Giả sử bạn cần xây nhà 1 tầng, diện tích 100m2 (ngang 5m x dài 20m), chiều cao tường 4m, sử dụng gạch miền Bắc, móng băng, mái bằng bê tông cốt thép. Dưới đây là cách tính chi tiết:
Bước 1: Tính diện tích và khối lượng cấu kiện
Tổng diện tích sàn quy đổi (dùng để tính sắt thép):
- Móng băng (50% x 100m2) = 50m2
- Tầng 1 = 100m2
- Mái bê tông (50% x 100m2) = 50m2
- Tổng diện tích sàn quy đổi = 200m2
Diện tích tường xây thực tế:
- Tổng chiều dài tường bao (tường 20): 50m -> Diện tích = (50m x 4m) – 20m (cửa) = 180m2.
- Tổng chiều dài tường ngăn (tường 10): 25m -> Diện tích = (25m x 4m) – 10m (cửa) = 90m2.
- Tổng diện tích trát 2 mặt = (180m2 + 90m2) x 2 = 540m2.
Thể tích bê tông Mác 200 (Móng, cột, dầm, mái): Ước tính khoảng 42 khối (m3).
Bước 2: Tính tổng khối lượng vật liệu cần mua
- Gạch chỉ xây tường:
- Tính theo công thức: (180m2 x 130 viên) + (90m2 x 65 viên) = 29.250 viên.
- Cộng hao hụt 4%: Khoảng 30.420 viên gạch.
- Xi măng PCB40:
- Đổ bê tông (42 m3 x 300kg) + Xây tường (6,5 tấn) + Trát tường (540m2 x 5kg) = 21,8 tấn.
- Cộng hao hụt 2%: Khoảng 22,2 tấn (tương đương 444 bao xi măng).
- Cát vàng (dùng đổ bê tông):
- 42 m3 x 0,5m3 = 21 m3.
- Cộng hao hụt 10%: Khoảng 23,1 m3 cát vàng.
- Cát đen dùng xây và trát tường:
- Cát xây (13,5 m3) + Cát trát (540m2 x 0,018m3 = 9,7 m3) = 23,2 m3.
- Cộng hao hụt 10%: Khoảng 25,5 m3 cát đen.
- Đá dăm 1×2 dùng đổ bê tông:
- 42 m3 x 0,89m3 = 37,4 m3.
- Cộng hao hụt 4%: Khoảng 38,9 m3 đá 1×2.
- Sắt thép xây dựng:
- 200m2 sàn quy đổi x 32kg/m2 = 6.400 kg.
- Cộng hao hụt 3%: Khoảng 6,6 tấn sắt thép.
Qua bảng tính mẫu cho nhà 100m2, bạn chỉ cần thay đổi con số diện tích tường, diện tích sàn và đơn giá vật liệu tại địa phương là sẽ có ngay bảng dự toán ngân sách phần thô sát thực tế tới 95%.
Có thể bạn quan tâm: Cách tính vật liệu xây nhà cấp 4 100m2
4 sai lầm gây đội vốn khi dự toán vật liệu xây nhà
Dù đã nắm được cách tính vật liệu xây dựng khi xây nhà, nhiều gia chủ vẫn bị thâm hụt ngân sách hàng chục triệu đồng do mắc phải 4 lỗi phổ biến dưới đây trong quá trình lập dự toán và mua sắm thực tế:
- Quên trừ diện tích ô cửa khi tính gạch và vữa: Hệ thống cửa chính, cửa sổ và ô thoáng thường chiếm từ 15% đến 25% tổng diện tích bề mặt tường. Nếu nhân thẳng chu vi với chiều cao tầng mà không trừ lỗ mở, bạn sẽ mua dư từ 3.000 đến 6.000 viên gạch cho một ngôi nhà phố tiêu chuẩn.
- Đánh đồng cát xây trát và cát đổ bê tông: Cát vàng hạt lớn dùng cho bê tông có đơn giá cao hơn nhiều so với cát đen mịn dùng để xây trát, chênh lệch từ 150.000đ – 250.000đ/m3. Việc gộp chung một loại cát trong bảng tính khiến dự toán chi phí bị sai lệch nghiêm trọng.
- Nhập toàn bộ xi măng về công trường cùng một lúc: Xi măng rất dễ hút ẩm trong không khí dẫn đến vón cục hoặc giảm mác nếu lưu kho quá 60 ngày. Gia chủ chỉ nên chốt tổng khối lượng và thỏa thuận với đại lý giao thành từng đợt theo tiến độ đổ móng, xây tường, đổ mái.
- Không quy ước cách đo thùng xe khi nhận cát, đá: Nhiều xe ben chở vật liệu có thành thùng cơi nới hoặc xúc vơi ở giữa, vun cao ở ngọn. Bạn cần đo kích thước lòng thùng xe và gạt phẳng mặt cát đá trước khi ký nhận khối lượng.
Dịch vụ dự toán và xây sửa nhà trọn gói Sửa Chữa Nhanh 247
Việc tự bóc tách khối lượng qua công thức nhẩm tính giúp gia chủ nắm được con số tổng quan, nhưng để chính xác tuyệt đối đến từng thanh thép, viên gạch theo bản vẽ kết cấu thì cần tới kỹ sư dự toán chuyên nghiệp. Đặc biệt với các công trình cải tạo nhà cũ, việc tính toán vật tư càng phức tạp hơn do phải kết hợp giữa khối lượng đập phá tháo dỡ và khối lượng gia cố, xây mới.
Tại Sửa Chữa Nhanh 247, đội ngũ kỹ sư xây dựng của chúng tôi hỗ trợ khách hàng khảo sát hiện trạng và lập bảng bóc tách khối lượng vật tư (BOQ) hoàn toàn minh bạch.
Khi lựa chọn dịch vụ sửa nhà trọn gói hoặc xây nhà trọn gói tại Sửa Chữa Nhanh 247, gia chủ sẽ được giải phóng hoàn toàn khỏi nỗi lo canh chừng vật tư, hao hụt nguyên liệu hay biến động giá cả thị trường, đồng thời hưởng mức chiết khấu vật liệu gốc từ các nhà phân phối lớn.
Câu hỏi thường gặp khi tính vật liệu xây nhà
Dưới đây là giải đáp ngắn gọn theo đúng định mức kỹ thuật cho những thắc mắc phổ biến nhất của gia chủ trong quá trình nhẩm tính vật tư tại công trường:
1 bao xi măng xây được bao nhiêu viên gạch?
Một bao xi măng 50kg khi pha trộn vữa Mác 75 tiêu chuẩn sẽ xây được trung bình từ 220 đến 250 viên gạch ống miền Nam (8x8x18cm) hoặc từ 260 đến 300 viên gạch chỉ miền Bắc (6×10,5x22cm), tương đương khoảng 3,5m2 đến 4,2m2 tường 10.
1m3 cát xây và trát được bao nhiêu m2 tường?
Trung bình 1m3 cát mịn sẽ xây được khoảng 40 – 45 m2 tường 10 hoặc 20 – 22 m2 tường 20. Đối với công tác trát hoàn thiện, 1m3 cát có thể trát được từ 50 đến 55 m2 cho 1 mặt trát.
Xây 1m2 tường 10 và tường 20 hết bao nhiêu vật tư?
Để xây và trát 1m2 tường 10, bạn cần khoảng 55 – 68 viên gạch, 22 – 25kg xi măng và 0,05 – 0,06 m3 cát. Với 1m2 tường 20 (đã trát 2 mặt), lượng vật tư cần dùng là 110 – 135 viên gạch, 35 – 40kg xi măng và 0,08 – 0,10 m3 cát.
Kết luận
Áp dụng đúng cách tính vật liệu xây nhà theo định mức tiêu chuẩn, kết hợp cộng tỷ lệ hao hụt và giám sát chặt chẽ tại công trường sẽ giúp bạn tối ưu tới 20% chi phí phần thô. Nếu cần hỗ trợ bóc tách khối lượng chính xác hoặc tư vấn xây sửa nhà trọn gói, hãy liên hệ ngay Sửa Chữa Nhanh 247 để được kỹ sư khảo sát miễn phí.
Chuyên gia nội dung tại Sửa Chữa Nhanh 247, với 8 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế, cải tạo và sửa chữa nhà ở. Chuyên chia sẻ kiến thức thực tiễn, giải pháp thi công tối ưu, giúp gia chủ nâng cao chất lượng không gian sống và tiết kiệm chi phí.
